Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde genç olmak, çoğu zaman geleceğini belirsizlikler üzerine kurmak demek. Üniversiteyi bitirmek, iş bulmak, ekonomik bağımsızlığını kazanmak, evlenmek ve bir hayat kurmak… Bütün bunların arasında bir de askerlik gerçeği var.
Kimileri için askerlik, yerine getirilmesi gereken bir vatandaşlık görevi. Kimileri içinse iş hayatının, eğitimin ve gelecek planlarının önünde duran ciddi bir belirsizlik.
İşte tam da bu noktada, yıllardır tartışılan bedelli askerlik meselesi yeniden gündemin ilk sıralarına taşındı.
Başbakan ve UBP Genel Başkanı Ünal Üstel, partisinin aday tanıtım şöleninde yaptığı açıklamayla, yeniden hükümeti kurmaları halinde Meclis'ten geçirecekleri ilk yasanın koşulsuz bedelli askerlik olacağını duyurdu. Üstel, düzenlemenin 2027 yılına kalmadan hayata geçirileceğini de vaat etti.
Bu, sıradan bir seçim vaadi değil. Çünkü doğrudan binlerce gencin hayatını, ailesini ve geleceğini ilgilendiriyor.
Ancak burada sorulması gereken asıl soru şu: Bedelli askerlik gerçekten gelecek mi, yoksa gençlerin umutları bir kez daha seçim sandığına mı bırakılacak?
Aslında bedelli askerlik var, fakat herkes için değil
Öncelikle önemli bir gerçeği ortaya koymak gerekiyor.
KKTC'de bedelli askerlik tamamen yeni bir uygulama değil. Mevcut Askerlik Yasası kapsamında yurt dışında yaşayanlar ve belirli yükseköğrenim koşullarını sağlayanlar için bedelli askerlik imkânları bulunuyor.
Mart 2026'da kabul edilen değişikliklerle de bu sistemin bazı koşulları yeniden düzenlendi.
Dolayısıyla bugün tartıştığımız mesele, bedelli askerliğin sıfırdan getirilmesi değil; mevcut sistemin genişletilerek yurt dışında yaşama, çalışma veya belirli eğitim şartlarına bağlı olmadan uygulanması.
Üstel'in açıkladığı model de tam olarak bunu hedefliyor.
Ancak bu noktada cevaplanmamış sorular var.
Bedelli askerlik için ne kadar ücret ödenecek? Kaç gün askerlik yapılacak? Daha önce yoklama kaçağı durumuna düşenler düzenlemeden yararlanabilecek mi? Ekonomik durumu yetersiz olan gençler için nasıl bir sistem kurulacak?
Henüz bu soruların tamamına cevap verilmiş değil.
Bir seçim vaadinden daha fazlası olabilir mi?
Siyasette verilen sözlerin değerini, kürsüde yükselen alkışlar değil, seçimden sonra atılan imzalar belirler.
Üstel'in açıklamasının dikkat çekici tarafı, yalnızca bedelli askerlik sözü vermesi değil, bunu yeni hükümetin ilk yasası olarak nitelendirmesi.
Üstelik açık bir siyasi takvim de ortaya koyuyor.
Bu kadar kesin ifadeler kullanılması, hükümet kurulması halinde siyasi açıdan geri adım atmayı zorlaştırabilir.
Fakat KKTC'nin siyasi gerçeklerini de göz ardı edemeyiz.
Bir yasanın hazırlanması, ilgili kurumların görüşlerinin alınması, askeri personel ihtiyacının değerlendirilmesi, hükümet içerisinde uzlaşı sağlanması ve Cumhuriyet Meclisi'nden geçirilmesi gerekiyor.
Özellikle askerlik gibi doğrudan ülkenin güvenlik yapısını ilgilendiren bir konuda yalnızca siyasi irade yeterli olmayabilir.
Bu nedenle, açıklanan takvimi kesinleşmiş bir uygulama tarihi olarak görmek doğru olmaz.
Peki, Güvenlik Kuvvetleri bu düzenlemeye nasıl bakacak?
Bana göre tartışmanın en kritik noktalarından biri de burası.
KKTC, kendine özgü güvenlik koşullarına sahip bir ülke. Zorunlu askerlik sistemi yalnızca bireysel bir yükümlülük değil, aynı zamanda mevcut savunma yapılanmasının önemli unsurlarından biri.
Koşulsuz bedelli askerlik uygulaması, askerlik hizmetini yerine getiren yükümlü sayısında değişiklik yaratabilir.
Bu durumda ortaya çıkabilecek personel ihtiyacı nasıl karşılanacak?
Profesyonel askerlik modeline daha fazla ağırlık mı verilecek? Yoksa bedelli askerlikten elde edilecek kaynaklar, askeri personel yapısını güçlendirmek için mi kullanılacak?
Bunlar yalnızca siyasetçilerin değil, ilgili güvenlik kurumlarının da değerlendirmesi gereken sorular.
Henüz kamuoyuna ayrıntılı bir uygulama modeli sunulmadığı için bu konuda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
Bedelli askerlik zenginlerin hakkı mı olacak?
Bir başka önemli mesele ise ekonomik eşitlik.
Bugün KKTC'de hayat pahalılığı, gençlerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri.
Üniversiteden yeni mezun olmuş, iş arayan veya asgari ücretle çalışan bir gencin yüksek miktarda bedelli askerlik ücreti ödemesi ne kadar mümkün?
Bir tarafta ailesinin ekonomik desteğiyle bedelini kolaylıkla ödeyebilen gençler, diğer tarafta aynı parayı biriktirmek için yıllarca çalışmak zorunda kalanlar olursa, sistem yeni bir eşitsizlik tartışmasını beraberinde getirebilir.
Bu nedenle bedelli askerlik yalnızca bir ödeme kolaylığı olarak değil, sosyal adalet ilkesiyle birlikte ele alınmalı.
Taksitlendirme, gelir durumuna göre ödeme seçenekleri ve makul hizmet süreleri tartışılmadan hazırlanacak bir düzenleme, gençlerin tamamının beklentisini karşılamayabilir.
Çünkü mesele yalnızca askerliği kısaltmak değil, gençlerin geleceğini daha öngörülebilir hâle getirmek.
Gelelim asıl soruya: Gelir mi, gelmez mi?
Benim değerlendirmem şu:
KKTC'de koşulsuz bedelli askerliğin hayata geçirilme ihtimali, Üstel'in son açıklamasıyla siyasi açıdan güçlendi. Ancak bunun kısa sürede ve açıklanan kapsamıyla yasalaşacağı henüz garanti değil.
Birinci neden, vaadin oldukça açık biçimde dile getirilmiş olması. Üstel, bu düzenlemeyi seçim sonrasının öncelikli icraatlarından biri olarak ilan etti.
İkinci neden, konunun doğrudan genç seçmenleri ve ailelerini ilgilendirmesi. Bu ölçekte bir beklenti oluşturulduktan sonra konunun gündemden tamamen çıkarılması siyasi açıdan kolay olmayacaktır.
Üçüncü neden ise mevcut bedelli askerlik sisteminin zaten yasal bir altyapıya sahip olması. Yeni bir model için mevcut düzenlemeler üzerinde değişiklik yapılması mümkün.
Ancak bütün bunlar, yasanın kesinlikle çıkacağı anlamına gelmiyor.
Seçim sonuçları, kurulacak hükümetin yapısı, Meclis aritmetiği ve güvenlik kurumlarının değerlendirmeleri sürecin kaderini belirleyecek.
Dahası, bir düzenlemenin Meclis'ten geçmesi kadar, kimleri hangi koşullarla kapsayacağı da önemli.
Belki koşulsuz bedelli askerlik gelecek. Belki kapsamı daraltılmış bir model üzerinde uzlaşılacak. Belki de uygulama, vaat edilen takvimin ötesine sarkacak.
Bugünden bunlardan herhangi birini kesin sonuç olarak ilan etmek mümkün değil.
Gençler artık söz değil, yasa görmek istiyor
Kıbrıs Türk gençliğinin en büyük sorunlarından biri, geleceğini planlamakta yaşadığı güçlük.
Bugün bir genç, üniversiteden mezun olduğunda ne kadar sürede iş bulacağını, ne zaman ekonomik bağımsızlığını kazanacağını ve askerlik yükümlülüğünü hangi şartlarda tamamlayacağını bilmek istiyor.
Bedelli askerlik bu sorunların tamamını çözmeyecek.
Ancak doğru hazırlanmış bir düzenleme, gençlerin hayatındaki önemli belirsizliklerden birini ortadan kaldırabilir.
Burada hükümete de muhalefete de sorumluluk düşüyor.
Hükümet bu düzenlemeyi gerçekten hayata geçirmek istiyorsa seçim sonrasını beklemeden teknik çerçevesini kamuoyuyla paylaşmalı. Muhalefet ise yalnızca vaadin seçim yatırımı olup olmadığını tartışmak yerine, uygulanabilir ve adil bir modelin nasıl oluşturulabileceğine ilişkin görüşlerini ortaya koymalı.
Çünkü askerlik meselesi yalnızca bir partinin değil, ülkenin ortak meselesi.
Ve son olarak…
Bedelli askerlik gelir mi?
Bence gelebilir. Hatta önümüzdeki dönemin en ciddi yasal tartışmalarından biri olmaya aday.
Ama önemli olan bedelli askerliğin gelip gelmemesinden çok, nasıl geleceği.
Gençlerin geleceği seçim meydanlarında verilen sözlerle değil, hukuki güvencelerle şekillenmeli.
Çünkü bu ülkede gençler artık yalnızca vaat duymak istemiyor.
Önlerini görebilmek, hayatlarını planlayabilmek ve geleceklerini kendi ülkelerinde kurabilmek istiyorlar.
Ve belki de siyasetin artık cevaplaması gereken en önemli soru şu:
Gençler askerlikten mi kaçıyor, yoksa belirsizliklerle dolu bir gelecekten mi?